ความหมายของสถิติศาสตร์และข้อมูล

สถิติศาสตร์statistics

ศาสตร์ว่าด้วยการเก็บ จัดระเบียบ นำเสนอ วิเคราะห์ และแปลความหมายข้อมูล เพื่อใช้ตัดสินใจ

สถิติศาสตร์เชิงพรรณนาdescriptive statistics

สรุปข้อมูลชุดที่มีอยู่ตรงหน้า ไม่สรุปเกินกว่านั้น

สถิติศาสตร์เชิงอนุมานinferential statistics

ใช้ข้อมูลจากตัวอย่างสรุปไปถึงประชากรทั้งหมด — จึงมีความไม่แน่นอนติดมาด้วยเสมอ

ประชากรpopulation

ทุกหน่วยที่เราสนใจจะสรุปถึง — ไม่จำเป็นต้องเป็นคน

ตัวอย่างsample

ส่วนย่อยของประชากรที่เลือกมาเก็บข้อมูลจริง

ตัวแปรvariable

ลักษณะของหน่วยที่เราสนใจวัดหรือบันทึก เช่น ส่วนสูง อาชีพ — ค่าที่ได้เปลี่ยนไปตามแต่ละหน่วย

ข้อมูลdata

ค่าของตัวแปรที่เก็บมาได้จริง อาจเป็นตัวเลขหรือไม่ใช่ตัวเลขก็ได้

พารามิเตอร์parameter

ค่าที่บอกลักษณะของ ประชากร ทั้งหมด เช่น ค่าเฉลี่ยของทุกหน่วย — มักไม่รู้ค่าจริง

ค่าสถิติstatistic

ค่าที่คำนวณจาก ตัวอย่าง ใช้บอกลักษณะของตัวอย่าง หรือใช้ประมาณค่าพารามิเตอร์

ข้อมูลเชิงปริมาณquantitative data

ข้อมูลที่เป็นตัวเลขซึ่งนำมาคำนวณได้อย่างมีความหมาย เช่น ส่วนสูง รายได้

ข้อมูลเชิงคุณภาพqualitative data

ข้อมูลที่บอกลักษณะหรือกลุ่ม เช่น เพศ อาชีพ ยี่ห้อ — แม้ใส่รหัสเป็นเลขก็คำนวณค่าเฉลี่ยไม่ได้

ข้อมูลปฐมภูมิprimary data

ข้อมูลที่ผู้ใช้เก็บเองโดยตรงจากแหล่งต้นทาง

ข้อมูลทุติยภูมิsecondary data

ข้อมูลที่คนอื่นหรือหน่วยงานอื่นเก็บไว้แล้ว เรานำมาใช้ต่อ

ข้อมูลอนุกรมเวลาtime series data

ข้อมูลเรื่องเดียวกันที่เก็บซ้ำต่อเนื่องไปตามลำดับเวลา เช่น จำนวนผู้โดยสารรถไฟฟ้ารายวัน

ข้อมูลตัดขวางcross-sectional data

ข้อมูลของหลายหน่วยที่เก็บ ณ จุดเวลาเดียว เช่น ความดันโลหิตของผู้ป่วยทุกคนที่มาตรวจวันนี้