เก่งดี
← สารบัญคณิตศาสตร์ ม.6
ม.6 · เพิ่มเติม📊 สถิติและความน่าจะเป็นอ่าน ~64 นาที

การแจกแจงความน่าจะเป็นเบื้องต้น

เชื่อมสถิติกับความน่าจะเป็นเข้าด้วยกัน — สถิติอธิบายข้อมูลที่เก็บมาแล้ว ส่วนการแจกแจงทำนายข้อมูลที่ยังไม่เกิด เมื่อรู้ว่าสิ่งหนึ่งแจกแจงแบบไหน เราตอบได้ว่าโอกาสที่ค่าจะตกในช่วงใดเป็นเท่าไร โดยไม่ต้องไปเก็บข้อมูลจริงทั้งหมด

อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: สถิติและความน่าจะเป็น · ตัวแปรสุ่ม ค่าคาดหมาย การแจกแจงเอกรูป ทวินาม และการแจกแจงปกติ (สายเพิ่มเติม)

🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้

  • ✓บอกความหมายของตัวแปรสุ่ม แยกชนิดไม่ต่อเนื่องกับต่อเนื่อง และเขียนการแจกแจงความน่าจะเป็นได้
  • ✓ใช้เงื่อนไขผลรวมความน่าจะเป็นเท่ากับหนึ่ง หาค่าที่ขาดหายไปได้
  • ✓หาค่าคาดหมาย ความแปรปรวน และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานของตัวแปรสุ่มได้
  • ✓บอกลักษณะของการแจกแจงเอกรูปไม่ต่อเนื่อง ตรวจสอบว่าเป็นเอกรูปหรือไม่ และหาค่าคาดหมายของมันได้
  • ✓ใช้สูตรการแจกแจงทวินามหาความน่าจะเป็น ค่าคาดหมาย และความแปรปรวนได้
  • ✓บอกลักษณะของการแจกแจงปกติ และหาความน่าจะเป็นที่ตัวแปรสุ่มปกติมีค่าอยู่ในช่วงที่กำหนดได้
  • ✓แปลงเป็นคะแนนมาตรฐานแล้วใช้ตารางการแจกแจงปกติมาตรฐานหาพื้นที่ได้ ทั้งไปและย้อนกลับ

📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท

ตัวแปรสุ่มrandom variable

ฟังก์ชันที่จับคู่ผลลัพธ์แต่ละตัวในปริภูมิตัวอย่างกับจำนวนจริง นิยมเขียนด้วยตัวพิมพ์ใหญ่

ตัวแปรสุ่มไม่ต่อเนื่องdiscrete random variable

รับค่าได้เป็นจุดๆ นับได้ เช่น จำนวนหัวที่ออก · จำนวนลูกค้าต่อวัน

ตัวแปรสุ่มต่อเนื่องcontinuous random variable

รับค่าได้ทุกค่าในช่วง เช่น ส่วนสูง น้ำหนัก เวลา — ถามความน่าจะเป็นเป็น ช่วง ไม่ใช่จุดเดียว

เส้นโค้งความหนาแน่นdensity curve

กราฟที่ใช้แสดงการแจกแจงของตัวแปรสุ่มต่อเนื่อง — ความน่าจะเป็นที่ตัวแปรสุ่มมีค่าอยู่ในช่วงใด เท่ากับพื้นที่ใต้เส้นโค้งในช่วงนั้น

ฟังก์ชันความหนาแน่นความน่าจะเป็นprobability density function

ฟังก์ชัน ที่มีกราฟเป็นเส้นโค้งความหนาแน่น ต้องมี ทุกค่า และพื้นที่ใต้เส้นโค้งทั้งหมดเท่ากับ

ค่าคาดหมายexpected value

ค่าเฉลี่ยระยะยาวของตัวแปรสุ่ม เขียน หรือ · หนังสือเรียนเขียน และเขียนส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานของตัวแปรสุ่มเป็น

การแจกแจงเอกรูปuniform distribution

ทุกค่ามีโอกาสเท่ากันหมด เช่น แต้มลูกเต๋าที่เที่ยงตรง

พารามิเตอร์parameter

ค่าที่บอกลักษณะของประชากร — ในบทนี้คือค่าที่กำหนดการแจกแจงทั้งหมด เช่น กับ ของการแจกแจงทวินาม และ กับ ของการแจกแจงปกติ

การลองแบร์นูลลีBernoulli trial

การทดลองสุ่ม ครั้งที่มีผลลัพธ์ได้ แบบ คือ สำเร็จ หรือ ไม่สำเร็จ

การแจกแจงทวินามbinomial distribution

นับจำนวนครั้งที่สำเร็จ เมื่อทำการทดลองซ้ำ ครั้งอย่างอิสระ โดยแต่ละครั้งมีโอกาสสำเร็จ เท่ากัน

การแจกแจงปกติnormal distribution

การแจกแจงรูประฆังคว่ำที่สมมาตรรอบค่าเฉลี่ย

การแจกแจงปกติมาตรฐานstandard normal

การแจกแจงปกติที่ และ — เป็นตัวกลางที่ทำให้ใช้ตารางเดียวกันได้ทุกโจทย์

4.1 ตัวแปรสุ่มและการแจกแจง

  • •ตัวแปรสุ่ม คือฟังก์ชันที่จับคู่ผลลัพธ์แต่ละตัวในปริภูมิตัวอย่างกับจำนวนจริง
  • •เช่น โยนเหรียญ เหรียญ ให้ = จำนวนหัวที่ออก → รับค่า
  • •การแจกแจงความน่าจะเป็น คือตารางหรือสูตรที่บอกว่าแต่ละค่ามีโอกาสเท่าไร
  • •ผลรวมของความน่าจะเป็นทุกค่าต้องเท่ากับ เสมอ — เป็นทั้งเงื่อนไขตรวจงานและเครื่องมือหาค่าที่ขาดไป
ไม่ต่อเนื่องต่อเนื่อง
รับค่าอย่างไรเป็นจุดๆ นับได้ทุกค่าในช่วง
ตัวอย่างจำนวนหัว · จำนวนลูกค้า · แต้มลูกเต๋าส่วนสูง · น้ำหนัก · เวลาที่ใช้
บอกความน่าจะเป็นด้วยตาราง/กราฟที่ให้ ของแต่ละค่าพื้นที่ใต้เส้นโค้งความหนาแน่น (เช่น เส้นโค้งปกติ) · ถามเป็นช่วง
ที่เรียนในบทนี้เอกรูป · ทวินามปกติ

ตัวแปรสุ่มสองชนิด — แยกให้ออกก่อน เพราะใช้เครื่องมือคนละชุด

📎น่ารู้

สำหรับตัวแปรสุ่ม ต่อเนื่อง ความน่าจะเป็นที่จะได้ค่าใดค่าหนึ่งพอดีเป็น เสมอ (โอกาสที่จะสูง เซนติเมตรพอดีคือศูนย์) จึงถามได้แต่เป็นช่วง เช่น · ผลที่ตามมาคือจะรวมจุดปลายหรือไม่ก็ได้คำตอบเท่ากัน: · นี่คือเหตุผลที่การแจกแจงปกติพูดถึง พื้นที่ ไม่ใช่ความสูงของเส้นโค้ง

รวม
ผลลัพธ์TTHT, THHH—
✓

โยนเหรียญ 2 เหรียญ · = จำนวนหัว

✏️ตัวอย่าง

ตัวแปรสุ่ม มีการแจกแจงดังนี้ · · · จงหา

  1. ขั้นที่ 1ใช้เงื่อนไขที่ผลรวมต้องเท่ากับ
  2. ขั้นที่ 2
  3. ขั้นที่ 3 จึงได้

ตอบ  

💡 ตรวจกลับเสมอ: ✓ และทุกค่าต้องอยู่ระหว่าง กับ ด้วย — ถ้าแก้สมการแล้วได้ความน่าจะเป็นติดลบ แปลว่าโจทย์หรือการคำนวณมีอะไรผิด

📝 เนื้อหาเต็มของบทนี้กำลังตรวจทาน

ตอนนี้เปิดให้อ่านแล้ว 1 หัวข้อจากทั้งหมด 6 หัวข้อ — อีก 5 หัวข้อ พร้อมตัวอย่างแก้ทีละขั้น สรุปสูตรท้ายบท ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย และแบบเช็กตัวเอง จะเปิดให้อ่านเมื่อตรวจทานเสร็จ

เราตรวจทุกสูตรและทุกตัวอย่างก่อนเผยแพร่ เพราะเนื้อหาผิดหนึ่งบรรทัด อาจทำให้คุณจำผิดไปทั้งบท

อ่านจบแล้ว — ลองของจริงเลย

โจทย์สร้างใหม่ทุกครั้ง ไม่ซ้ำ พร้อมเฉลยที่สอนวิธีคิด

ฝึกโจทย์ การแจกแจงความน่าจะเป็น (ค่าคาดหมาย · ทวินาม · การแจกแจงปกติ) →ฝึกโจทย์ ทบทวนความน่าจะเป็นของเหตุการณ์ →

เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยเก่งดี อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด