เก่งดี
← สารบัญคณิตศาสตร์ ม.6
ม.6 · เพิ่มเติม🔢 จำนวนและพีชคณิตอ่าน ~45 นาที

ลิมิตและความต่อเนื่อง

ลิมิตถามว่า “เมื่อ เข้าใกล้ แล้ว เข้าใกล้อะไร” — สังเกตว่าถามว่าเข้าใกล้อะไร ไม่ได้ถามว่าที่จุดนั้นเป็นเท่าไร ความต่างนี้คือหัวใจของแคลคูลัสทั้งหมด และเป็นสิ่งที่ทำให้นิยามอนุพันธ์ในบทถัดไปเป็นไปได้

อ้างอิงโครงสร้างหลักสูตร: จำนวนและพีชคณิต · ลิมิตและความต่อเนื่องของฟังก์ชัน (สายเพิ่มเติม)

🎯 จบบทนี้แล้วคุณจะทำสิ่งเหล่านี้ได้

  • ✓อธิบายความหมายของลิมิต และแยกให้ออกว่าต่างจากค่าของฟังก์ชันที่จุดนั้นอย่างไร
  • ✓ใช้สมบัติของลิมิตแยกนิพจน์ออกเป็นก้อนย่อยได้
  • ✓หาลิมิตด้วยการแทนค่า และด้วยการจัดรูปเมื่อเจอรูปแบบยังไม่กำหนด
  • ✓หาลิมิตข้างเดียว และบอกได้ว่าลิมิตมีค่าหรือไม่
  • ✓หาลิมิตเมื่อ เข้าใกล้อนันต์ และหาเส้นกำกับแนวนอนได้ (นอกหลักสูตร)
  • ✓ตรวจสอบความต่อเนื่องของฟังก์ชันที่จุดหนึ่งด้วยเงื่อนไขสามข้อได้
  • ✓ตรวจสอบความต่อเนื่องของฟังก์ชันบนช่วงเปิดและช่วงปิดได้
  • ✓บอกชนิดของความไม่ต่อเนื่อง และหาค่าคงตัวที่ทำให้ฟังก์ชันต่อเนื่องได้

📘 คำศัพท์สำคัญประจำบท

ลิมิตlimit

ค่าที่ฟังก์ชันเข้าใกล้เมื่อตัวแปรเข้าใกล้จุดหนึ่ง

ลิมิตข้างเดียวone-sided limit

ลิมิตเมื่อเข้าใกล้จากทางซ้ายหรือทางขวาเพียงทางเดียว

รูปแบบยังไม่กำหนดindeterminate form

ซึ่งยังสรุปค่าไม่ได้ ต้องจัดรูปก่อน — ไม่ได้แปลว่าไม่มีลิมิต

ความต่อเนื่องcontinuity

ลากกราฟผ่านจุดนั้นได้โดยไม่ต้องยกปากกา

ความต่อเนื่องบนช่วงcontinuity on an interval

ช่วงเปิด = ต่อเนื่องทุกจุดในช่วง · ช่วงปิด = ต่อเนื่องทุกจุดภายใน และลิมิตขวาที่ กับลิมิตซ้ายที่ เท่ากับค่าฟังก์ชัน

ความไม่ต่อเนื่องแบบขจัดได้removable discontinuity

ลิมิตมีค่า แต่ค่าฟังก์ชันไม่มีหรือไม่ตรง (กราฟมีรูโหว่) — นิยามค่าที่จุดนั้นใหม่จุดเดียวก็ต่อเนื่องได้

ความไม่ต่อเนื่องแบบกระโดดjump discontinuity

ลิมิตซ้ายและลิมิตขวามีค่าแต่ไม่เท่ากัน กราฟขาดเป็นขั้น — ชื่อเสริมที่ใช้ทั่วไป ไม่ใช่ศัพท์ในหนังสือเรียน

ความไม่ต่อเนื่องแบบอนันต์infinite discontinuity

ค่าฟังก์ชันเพิ่มขึ้นหรือลดลงโดยไม่มีขอบเขตเมื่อเข้าใกล้จุดนั้น — ชื่อเสริม และเป็นส่วนเสริมนอกขอบเขตหนังสือเรียน

ลิมิตที่อนันต์ (นอกหลักสูตร)limit at infinity

ค่าที่ เข้าใกล้เมื่อ เพิ่มขึ้นหรือลดลงโดยไม่มีขอบเขต

เส้นกำกับแนวนอน (นอกหลักสูตร)horizontal asymptote

เส้น ที่กราฟเข้าใกล้เมื่อ หรือ (ทางใดทางหนึ่งก็พอ)

6.1 แนวคิดของลิมิต

สัญลักษณ์

🔑จุดที่สำคัญที่สุดของทั้งบท

ลิมิตสนใจว่า เข้าใกล้อะไร เมื่อ เข้าใกล้ — ไม่สนว่า เป็นเท่าไร หรือมีค่าหรือเปล่า · ฟังก์ชันอาจไม่นิยามที่ เลยก็ยังมีลิมิตได้ · และในทางกลับกัน อาจมีค่าแต่ไม่เท่ากับลิมิตก็ได้

✏️ตัวอย่าง

พิจารณา ที่

  1. ขั้นที่ 1แทน ตรงๆ ได้ — ฟังก์ชันไม่นิยามที่จุดนี้
  2. ขั้นที่ 2แต่ลองดูค่าใกล้ๆ: · · ·
  3. ขั้นที่ 3ค่าเข้าใกล้ จากทั้งสองข้าง

ตอบ   แม้ จะไม่มีค่า

💡 กราฟของฟังก์ชันนี้คือเส้นตรง ที่ถูก เจาะรู ไว้ที่จุด — ลิมิตคือการถามว่า “ถ้ารูนั้นถูกเติม ควรเติมด้วยค่าอะไร”

สถานการณ์ต่อเนื่องไหม
ปกติมีค่า มีค่า ✅ ต่อเนื่อง
แบบขจัดได้ (กราฟมีรูโหว่ · ไม่นิยาม)มีค่า ไม่มีค่า❌ ไม่ต่อเนื่อง
แบบขจัดได้ (กราฟมีรูโหว่ · ค่าที่จุดไม่ตรงลิมิต)มีค่า มีค่าแต่ ❌ ไม่ต่อเนื่อง
แบบกระโดด (ชื่อเสริม)ไม่มีค่า (สองข้างไม่เท่ากัน)อาจมีหรือไม่มี❌ ไม่ต่อเนื่อง

สถานการณ์ที่ต้องแยกให้ออก

📝 เนื้อหาเต็มของบทนี้กำลังตรวจทาน

ตอนนี้เปิดให้อ่านแล้ว 1 หัวข้อจากทั้งหมด 6 หัวข้อ — อีก 5 หัวข้อ พร้อมตัวอย่างแก้ทีละขั้น สรุปสูตรท้ายบท ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย และแบบเช็กตัวเอง จะเปิดให้อ่านเมื่อตรวจทานเสร็จ

เราตรวจทุกสูตรและทุกตัวอย่างก่อนเผยแพร่ เพราะเนื้อหาผิดหนึ่งบรรทัด อาจทำให้คุณจำผิดไปทั้งบท

อ่านจบแล้ว — ลองของจริงเลย

โจทย์สร้างใหม่ทุกครั้ง ไม่ซ้ำ พร้อมเฉลยที่สอนวิธีคิด

ฝึกโจทย์ ลิมิตและความต่อเนื่อง (จัดรูป · ข้างเดียว · ต่อเนื่อง · ที่อนันต์ = นอกหลักสูตร) →ฝึกโจทย์ ทบทวนลิมิตของลำดับ (บท 5) →

เนื้อหา ตาราง และตัวอย่างทั้งหมดเรียบเรียงขึ้นใหม่โดยเก่งดี อ้างอิงเพียงโครงสร้างหลักสูตรแกนกลาง (ข้อมูลสาธารณะ)— ไม่คัดลอกจากหนังสือเรียน หนังสือติว หรือเว็บติวของผู้ใด